Satelity (SAT)

Panel SAT w oknie Rig: wybór satelity i transpondera, kiedy przelatuje i gdzie jest, częstotliwości z Dopplerem, śledzenie Dopplera i zapis QSO jako łączność satelitarna. Otwierasz go w oknie Rig: Menu → Satelity (SAT) - okno poszerza się w prawo. Ta sama pozycja menu chowa panel.

Radia: MAIN odbiera, SUB nadaje (jak split)

Przy pracy przez satelitę jest jak przy każdym splicie: MAIN = odbiór (downlink), SUB = nadawanie (uplink). MAIN jest aktywny na stałe - SUB nie da się uaktywnić - ale częstotliwość SUB stroisz myszą jak zwykle. Przycisk Split pokazuje „SAT”.

• Dwa radia (np. radio 70 cm w MAIN i radio 2 m w SUB, albo odbiornik SDR przez Hamlib w MAIN) - pełna obsługa: obie częstotliwości z radiów, śledzenie Dopplera obu. Przycisk TX okna Rig kluczuje radio SUB.
• Jedno radio (np. IC-705, FT-817; radio może być tylko w jednym wierszu) - po kliknięciu Doppler program włącza split w radiu: VFO A = odbiór (downlink), VFO B = nadawanie (uplink), oba z Dopplerem i emisją transpondera. Wiersz SUB pokazuje VFO B. Przycisk TX kluczuje radio, a radio nadaje z VFO B - tak samo PTT na mikrofonie. Radio bez splitu (albo split, którego radio nie przyjęło) - tylko odbiór z Dopplerem i napis w panelu; uplink ustawiasz wtedy sam.
• Radia zamienione (MAIN na uplinku, SUB na downlinku) - czerwony napis w panelu. Zamień radia: ≡ → MAIN ⇄ SUB radio; inaczej nadawałbyś na częstotliwości odbioru. Transwertery są przypisane do wierszy, nie do radiów - po zamianie ustaw je jeszcze raz (przycisk T).

Wybór satelity i transpondera

Przycisk z nazwą satelity otwiera listę wg dostępności: najpierw satelity widoczne teraz (elewacja i czas LOS), potem najbliższe przeloty (AOS i najwyższa elewacja), na końcu satelity bez przelotu w ciągu 48 godzin. Bez satelity (QSO bez SAT) - QSO zwykłe.

Przycisk transpondera pokazuje transpondery i przemienniki satelity, np. V/U FM CTCSS 67.0 (FM) albo V/U liniowy, odwracający (SSB / CW; góra pasma uplinku odpowiada dołowi downlinku). Gdy przestroisz radio do innego segmentu (np. pasma QO-100 albo tryb A / B satelity AO-7), panel sam wybierze właściwy transponder.

Dane satelitów

• TLE (elementy orbit) - CelesTrak, grupa amateur, odświeżane samo co 2 dni.
• Transpondery - SatNOGS DB (czynne satelity amatorskie), co 7 dni. Nazwa do dziennika - oznaczenie OSCAR (SO-50, AO-91, QO-100; ISS = ARISS), jak w LoTW.
• Przycisk TLE pobiera oba od razu. Bez internetu (albo gdy internet jest zablokowany w konfiguracji) program używa ostatnich plików z folderu DATA\SAT obok programu.
• Własne poprawki: plik DATA\SAT\satellites_user.csv (format jak transponders.csv) - ważniejszy od SatNOGS. Wiersz z częstotliwościami = dodatkowy transponder, wiersz bez nich = własna nazwa / nazwa LoTW dla numeru NORAD.

Położenie satelitów program liczy sam (model SGP4) dla lokatora Mój Grid z konfiguracji LogBooka. Bez lokatora panel pokazuje czerwony napis i nie liczy azymutu ani elewacji.

Śledzenie Dopplera

Satelita szybko się porusza, więc częstotliwości zmieniają się w trakcie przelotu (na 70 cm nawet o ±10 kHz). Po kliknięciu Doppler program trzyma jedną częstotliwość na satelicie i co sekundę przestraja radia:

• MAIN (odbiór) = downlink z Dopplerem, SUB (nadawanie) = uplink z Dopplerem - przy jednym radiu VFO A i VFO B; emisje radiów wg transpondera (FM, USB / LSB, CW; pakiety AFSK / 9k6, np. APRS ISS - FM, BPSK - USB);
• kręcenie gałką (w radiu albo myszą na wyświetlaczu) przesuwa punkt na transponderze - przy liniowym druga częstotliwość idzie za nim;
• jedno radio: radio na innym paśmie (np. na KF) po kliknięciu Doppler przechodzi na downlink z Dopplerem i emisję transpondera, a VFO B na uplink (split w radiu, sprawdzany po 3 s); podczas nadawania program niczego nie zmienia, a tuż po nim odbiór wraca z obliczeń; przestawione ręcznie na inne pasmo zostaje tam (napis „Doppler czeka”; wyłącz i włącz Doppler, żeby wrócić); po wyłączeniu Dopplera program wyłącza split;
• dwuklik w częstotliwość (wiersz RX albo TX panelu) - Doppler od nowa: punkt na satelicie z bieżącego odbioru, nadawanie wyliczone z transpondera i wysłane ponownie (np. gdy VFO B rozjechało się z odbiorem); podczas nadawania - zaraz po nim;
• śledzenie wyłącza się samo przy LOS, przy zmianie satelity albo transpondera i po schowaniu panelu lub okna Rig.

Zapis QSO

Z zapaloną diodą Log SAT QSO zapisane w dzienniku dostaje: PROP_MODE = SAT, SAT_NAME (np. SO-50), SAT_MODE (np. V/U), częstotliwość i pasmo nadawania (uplink) oraz odbioru (FREQ_RX, BAND_RX - downlink) z chwili zapisu. To wystarcza do LoTW i eksportu ADIF.

• QSO z WSJT-X / JTDX (np. FT8 przez QO-100) dostaje pola SAT, gdy jego pasmo to pasmo uplinku albo downlinku.
• QSO wpisane ręcznie na innym paśmie (np. KF przy otwartym panelu) zostaje zwykłym QSO.
• Wybierz Bez satelity albo zgaś Log SAT, żeby zapisywać QSO bez danych satelity.

Mapa satelitów i przeloty

Mapa - glob z mapy QSO (ten sam styl; przeciąganie obraca, kółko myszy przybliża, dwuklik wraca do całego globu; styl mapy - przycisk w prawym górnym rogu) z satelitami jako ikonami: stacja kosmiczna (ISS), satelita geostacjonarny (QO-100), satelita na orbicie eliptycznej (HEO) i mały satelita (pozostałe). Satelity i orbity są w przestrzeni nad globem, na wysokości lotu (orbity wyższe niż 1600 km ściśnięte, żeby GEO mieścił się w oknie); to, co jest za Ziemią, jest zasłonięte.

• Lista po lewej - (Wszystkie satelity) albo jeden satelita. Pod nazwą najbliższy przelot nad Twoją stacją (AOS, max El); widoczne teraz są na górze, pogrubione, z elewacją. Wybór na liście albo kliknięcie ikony na mapie wybiera satelitę także w panelu SAT - przy włączonym Dopplerze panel zostaje przy swoim satelicie, a mapa pokazuje wybranego.
• Pokaż satelity - wszystkie, widoczne teraz albo widoczne w ciągu 1, 3, 6, 12 lub 24 godzin.
• Jeden satelita: orbita na jeden obieg naprzód i kawałek wstecz (przerywana); odcinek, na którym satelita będzie widoczny z Twojej stacji - gruby, w ciepłym kolorze, z godzinami AOS i LOS; pion do punktu pod satelitą; zasięg - koło na Ziemi w kolorze klasy orbity (stacje w nim mogą pracować przez satelitę; mocniej wypełnione - Twoja stacja jest w środku); ramka z danymi: wysokość, okres, azymut, elewacja, odległość, przelot. Satelita za Ziemią - przerywane kółko.
• Wszystkie satelity: orbity wszystkich z listy w kolorach klas wysokości - LEO poniżej 600 km, 600-1000 km, powyżej 1000 km, GEO, HEO (legenda w prawym dolnym rogu); orbita blednie w kierunku lotu.
• Satelity widoczne z Twojej stacji świecą, a od Twojej stacji prowadzi do nich czerwony namiar („laser”; przy wybranym satelicie - tylko do niego). Za każdym satelitą jest smuga - widać, w którą stronę leci; pomarańczowy odcinek smugi - wtedy był widoczny z Twojej stacji. Linie - klasyczna cienka linia trasy za każdym satelitą (też z pomarańczowym odcinkiem): smugi i linie, same smugi, same linie albo nic (same ikony).
• Smugi, Linie, Zasięg, Nazwy, Orbity - elementy mapy. Te ustawienia i filtr listy program pamięta.

Animacja - pasek na dole: Start / Stop, Teraz (czas rzeczywisty - dioda świeci), tempo od ×1 do ×1200 (np. ×600 = 10 minut na sekundę) i oś czasu od doby wstecz do 30 dni naprzód. U góry osi wąski przegląd całego miesiąca: doby, przeloty wybranego satelity i ramka widocznego fragmentu - przeciągnij ją albo kliknij dzień. Niżej widoczny fragment (od 1 godziny do 7 dni) z przelotami wybranego satelity (wysokość słupka = max El) albo wszystkich z listy; « » przewijają, – + zmieniają skalę (też kółko myszy i Ctrl + kółko). Kliknięcie albo przeciąganie na osi ustawia czas mapy - np. pojutrze wieczorem bez puszczania animacji. Przeloty za kilka dni i dalej są przybliżone (TLE się starzeją - przycisk TLE w panelu pobiera świeże). Obracanie i przybliżanie mapy w trakcie animacji jej nie zatrzymuje, a cień nocy przesuwa się płynnie razem z czasem mapy. Klatki animacji rysują wątki w tle w rytmie odświeżania monitora (jak obracanie mapy QSO) - na mocnym procesorze (12 i więcej wątków) ok. 60 klatek na sekundę, na słabszym i pod Wine (Linux) 30; przez pulpit zdalny, w programie 32-bitowym i na procesorze z mniej niż 6 wątkami mapa rysuje się prościej, rzadziej.

Przeloty - przeloty w ciągu 24 godzin: AOS, najwyższa elewacja, LOS (z azymutami), czas trwania, transpondery. Wszystkie satelity (dioda) - wszystkie z bazy, inaczej tylko wybrany. Max El ≥ - pomija niskie przeloty. Trwające przeloty są zielone. Dwuklik wybiera satelitę w panelu.

Przykłady

A. Satelita FM (np. SO-50) na dwóch radiach

1. MAIN = radio na 70 cm (odbiór), SUB = radio na 2 m (nadawanie) (≡ w każdym wierszu). Menu → Satelity (SAT).
2. Wybierz SO-50 i transponder V/U FM CTCSS 67.0. W radiu nadawczym włącz ton 67 Hz.
3. Przed AOS kliknij Doppler - radia ustawią się na FM i częstotliwości z Dopplerem; antenę kieruj wg azymutu i elewacji albo rotorem: Rotor → Śledź.
4. Nadajesz przyciskiem TX okna Rig albo PTT radia SUB. Zapis QSO w dzienniku - pola SAT uzupełnią się same.

B. Satelita FM na jednym radiu

Jeden wiersz z radiem (np. IC-705) na downlinku (436,795 MHz dla SO-50) albo na dowolnym innym paśmie - kliknięcie Doppler ustawi VFO A na downlink, VFO B na uplink (145,850 MHz) i włączy split w radiu; oba VFO idą z Dopplerem. Ton 67 Hz włącz w radiu. Nadajesz przyciskiem TX albo PTT - radio nadaje z VFO B. Napis „radio nie przyjęło splitu” - spróbuj przez Hamlib.

C. Satelita liniowy (np. RS-44) - SSB / CW

Dwa radia: MAIN na downlinku 70 cm, SUB na uplinku 2 m. Transponder odwracający: uplink LSB, downlink USB - po kliknięciu Doppler program ustawi emisje sam. Szukasz stacji gałką MAIN - uplink idzie za nią.

D. QO-100 (geostacjonarny)

Uplink 2,4 GHz z radia 2 m przez transwerter (LO 2256 MHz), odbiór z konwertera LNB (LO 9750 MHz) do radia albo SDR na 70 cm / 739 MHz. Ustaw transwertery: przycisk T → SUB Typowe → QO-100 ↑ 144 → 2400 MHz, MAIN → QO-100 ↓ LNB 10489 → 739 MHz. Okno Rig pokaże prawdziwe częstotliwości (2 400 250 / 10 489 750 kHz), a dziennik zapisze QO-100, S/X. QO-100 jest zawsze widoczny - Doppler jest znikomy.

Więcej o transwerterach: Okno Rig. Problemy z panelem SAT: Problemy.